Yazı Detayı
29 Haziran 2016 - Çarşamba 14:46
 
İslami Kavramlar: SALÂT (11)
Nizameddin Demir
abdullahaziz@islammedya.com
 
 

İslâm'dan önce dua ve istiğfar mânâsına kullanılan "salât" kelimesinin, biri İbraniceden Arapçalaşmış olmak üzere üç kökten türemesi muhtemeldir:

1) S-L-Y Kökü: Bu kökten türeyince sözlükte "lüzum" mânâsına gelir. el-Ezherî bu görüşü benimserken, el-Mu'cemu'l-Vasît, bu kökün "Doğuma yakın kadının veya devenin karın şişkinliği" ya da "ateşe atmak, azaba uğratmak, kızartmak, tuzağa ve kötülüğe düşürmek" mânâlarına geldiğini kaydeder. (el-Mu'cemu'l-Vasît, c. I, s. 524.)

2) Sala (Salevan) Kökü: Deve kuyruğunun iki yanındaki damar, kuyruk sokumu, sırtın ortası. (el-Mu'cemul-Vasît, c. I, 3. 524.)

3) Salveta Kökü: İbraniceden Arapçaya geçen ve "namaz yeri" mânâsını taşıyan kök. (Hacc: 22/40.)

 

Kur'ân-ı Kerîm'de "salât" kelimesi, tefîl babindaki türemişleriyle birlikte doksandokuz yerde geçmektedir: (M. Fuad Abdulbâki, el-Mu'cemu'l-Mufekres, s. 413-414.)

i)Salât kelimesi mufred (tekli) ve cem' (çoklu) olmak üzere toplam seksenüç yerde geçer:

 

1) Mufred Olan Salât Kelimeleri: Yetmişsekiz yerde mufred olarak geçen salât kelimelerinin altmışyedisi, başında tarif harfi bulunarak (Meselâ Bakara: 2/3, 43, 45, 83, 110; Nisa: 4/43, 77,101,102; Tevbe: 9/5, 11, 18, 54.) geçer -bunların yirmisi Mekkî, diğerleri Medenîdir; onbirinin başındaysa tarif harfi bulunmaz ve bu sonuncular çeşitli zamirlerle isim tamlaması halindedir:

a) Mufred Muhatap (ikinci tekli kişi) Zamirine Muzaf Olanlar: İkisi mekki (Hud: ll/87;İsra: 17/110.) ve biri de medeni (Tevbe: 9/103) olmak üzere üç tanedir.

b) Mufred Gaib (üçüncü tekil kişi) Zamirine Muzaf Olan: Bu çeşidi bir tane olup, Medenîdir. (Nur: 24/41.)

c) Mufred Mutekellim (birinci tekil kişi) Zamirine Muzaf Olan: Bu şekildeki salât kelimesi, bir yerde bulunup, Mekkîdir. (En'am: 6/162.)

d) Cem' Gaib (üçüncü çoklu kişi) Zamirine Muzaf Olanlar: Bu çeşit salât kelimeleri altı tane olup, (En'am: 6/92; Enfal: 8/35.) yalnızca biri (Ma'un: 107/5) Medenî, diğerleri Mekkîdir.

 

2) Cem' Halindeki Salât Kelimeleri: Biri dışında hepsi medenî olan cem' durumundaki salât kelimeleri beş tanedir:

a) İzafetsiz Olanlar: Bu çeşit salâvat kelimesi üç tane olup, yalnızca birinin başında tarif harfi bulunmakta, (Bakara: 2/238.) diğerleri ise tarif harfsizdir. (Bakara: 2/157 ve Hacc: 22/40.)

b) İzafet Terkibi Halindekiler: İzafet terkibi halindeki cem' salât kelimelerinin biri er-Kasul kelimesine, (Tevbe: 9/99.) diğeri cem' gaib zamirine (Mu'minun: 23/9-mekkî.) muzaftır.

 

Sözlükteki mânâsı "dua, istiğfar ve rahmet" olan salât kelimesi (el-Mu'cemu'l-Vasit, c. I, s. 524.) hukukî kullanılışıyla birlikte Kur'ân-ı Kerîm'de on ayrı mânâya gelir:

1) Namaz manasındakiler:

a) Beş vakit namaz, (Meselâ Bakara: 2/3, 45, 83; Nur: 24/5)

b) İkindi namazı, (Maide: 5/106.)

c) Cuma namazı, (Cum'a: 62/9-10.)

d) Cenaze namazı, (Tevbe: 9/84.)

 

2) Namazla ilgili mânâlar:

a) Kıraat, (İsra: 17/110.)

b) Namaz kılınan yer, (Nisa: 4/77.)

Bu kelime ekseriyete (Ebu Hanife, Hz. Ali, Mücahid ve Katade'ye) göre bizzat namaz; eş-Şafıî, İbn Mes'ud, Enes b. Malik ve Said b. el-Museyyeb'e göre de namaz kılınan yer mânâsındadır.

c) Yahudilerin ibadet yeri; (Hacc: 22/40.)

3) Dua ve istiğfar, (Tevbe: 9/103; Nur: 24/41.)

4) Övmek, (Bakara: 2/157.)

5) Din, (Hud: 11/87.)

Salât kelimesinin birlikte kullanıldığı fiiller -onbeşe yakım emir sigasıyla (kipiyle) olan- kırkbeş civarındaki "ikâmet", üç tanesi "kıyam", üç tanesi "kadâ", iki tanesi "nida", iki tanesi "emr", birer tane olmak üzere "ityân, îsâ, idâ'ah, kasr, sadd" masdarlarının çeşitli formlarıdır.

ii)Tefîl Babındaki Fiiller ve Türemişleri: Salât kelimesinin tefîl babındaki fiilleri "namaz kılmak, dua etmek, atın yarışta ikinci olması ve bereket istemek" mânâsına gelir. (el-Mu'cemu'l-Vasît, c. I, s. 524.) Salât kelimesi haddizatında hep bu tef’il babındaki türemişiyle kullanılır:

1) Fiiller:

a) Maziler: Tefil babmdaki ve mazi şeklindeki salât kelimesi üç yerde geçer, bu âyetlerin hepsi de Mekkîdir. (Kıyame: 75/3; Alâ: 87/15; Alâk: 96/10.)

b) Muzariler: (1) Cem' Gaib Olan: Bir tanedir ve medenî­dir, (Ahzab: 33/56.)  (2) Mufred Gaib Olan: İki tanedir ve ikisi de medenîdir. (Âl-i İmrân: 3/39; Ahzab: 33/43.)

c) Hâzır Emir: (1) Mufred Olanlar: Biri mekki, (Kevser: 108/2.) diğeri medeni (Tevbe: 9/103.) olmak üzere iki yerdedir. (2) Cem' Olan: Bir tanedir ve medenîdir. (Ahzab: 33/56.)

d) Gaib Emir (istek): Bir tanedir ve medenî olup, aynı za­manda cem'dir. (Nisa: 4/102.)

e) Hazır Nehy (olumsuz emir): Bir tane, medenî ve mufreddir. (Tevbe: 9/84.)

f) Cahd-i Mutlak: Bir tane, medenî ve cem'dir. (Nisa: 4/102.) (2)

Türemiş İsimleri:

a) İsmu'l-Fail: Hepsi cem' ve tarif harfli olmak üzere üç ta­ne olup, biri veyl (Ma'un: 107/4-medenî.) biri istisna edatından (Mearic: 70/22-mekkî) ve diğeri de "min" cer harfinden (Muddesir: 74/43-mekkî.) sonra gelir.

b) İsmu'l-Mekân: Bir yerde geçer, tarif harfsîz ve medenîdir. (Bakara: 2/125.)

Ahzab: 33/56 âyetinde; Allah, melekler ve insanların Hz. Peygamber'e salâtından sözedilmektedir. Müfessirler buradaki salât tabirini üçe ayırırarak açıklar: (1) Salâtullah (Allah'ın salâtı): İbn Abbas'a göre rahmet, dua ve teberrük; el-Buharî'ye göre Övme; el-Hasenu'l-Basrî ve Said b. Cubeyr'e göre rahmet ve mağfiret (bereket ve keramet); Ebu'l-Âliye'ye göre meleklere övmek mânâsına gelir. (2) Salâtu'l-Melâ'ike (Meleklerin Salâtı): Hz. Peygamber'e dua, ümmetine istiğfar demektir. (3) Salâtu'n-Nas (insanların Salâtı): Dua mânâsmdadır. (Bu konuda ve salât okumanın hükümleriyle ilgili geniş bilgi için bkz. Sabunî, Tefsîru Âyâti'l-Ahkâm, c. II, s. 356-372.)

 

Kur'ân-ı Kerim'de namaz karşılığı olarak, salâttan (rağbet veya heves, meyletme) başka, dua (reca, çağırmak), zikr, hatırlama, (Cum'a: 62/9.)teşbih (ta'zim, şerefli ve kutlu olduğunu bildirme(Âl-i İmrân: 3/41; Hıcr: 15/98; Tâhâ: 20/13; Gafîr: 40/55; Rum: 30/18; Nur: 24/36.) inâbe (dönüş, bağlılık(Sad: 38/34.) iman (Bakara: 2/143.) vb. kelimeler kullanılır. (Hamidullah, İslâm'a Giriş, s. 96; Hamidullah, İslâm Peygamberi, c. II, s. 53.)    (Prof. Dr. Vecdi Akyüz, Mukayeseli İbadetler İlmihali. İz yayınları)

 
Etiketler: İslami, Kavramlar:, SALÂT, (11),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
29 Haziran 2016
ŞİA'NIN İMAMET HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ -5-
29 Haziran 2016
ŞİA'NIN İMAMET HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ -4-
29 Haziran 2016
ŞİA'NIN İMAMET HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ -3-
29 Haziran 2016
ŞİA'NIN İMAMET HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ -2-
29 Haziran 2016
ŞİA'NIN İMAMET HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ - 1-
29 Haziran 2016
ŞİA'NIN SAHABE HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ - 3-
29 Haziran 2016
ŞİA'NIN SAHABE HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ -2-
29 Haziran 2016
ZARURİ BİR AÇIKLAMA
29 Haziran 2016
ŞİA'NIN SAHABE HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ -1-
29 Haziran 2016
EHL-İ BİD'A FIRKALARDAN ŞİA -8-
29 Haziran 2016
EHL-İ BİD'A FIRKALARDAN ŞİA -7-
29 Haziran 2016
EHL-İ BİD'A FIRKALARDAN ŞİA -6-
29 Haziran 2016
EHL-İ BİD'A FIRKALARDAN ŞİA -5-
29 Haziran 2016
EHL-İ BİD'A FIRKALARDAN ŞİA -4-
29 Haziran 2016
EHL-İ BİD'A FIRKALARDAN ŞİA -3-
29 Haziran 2016
EHL-İ BİD'A FIRKALARDAN ŞİA -2-
29 Haziran 2016
EHL-İ BİD'A FIRKALARDAN ŞİA -1-
29 Haziran 2016
Ölen Kafire Dua Edilir mi?
29 Haziran 2016
Keffarette Delilimiz HADİS'TİR
29 Haziran 2016
Halimizden memnun muyuz!.
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (10)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (9)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (8)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (7)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (6)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (5)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (4)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (3)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (2)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SALÂT (1)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: CEMAAT (5)
29 Haziran 2016
İslami Kavramalr: CEMAAT (4)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: Cemaat (3)
29 Haziran 2016
İslami Kavramalr: CEMAAT (2)
29 Haziran 2016
İslami Kavrmlar: CEMAAT (1)
29 Haziran 2016
İslami Kavramalr: SAHABE (5)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SAHABE (4)
29 Haziran 2016
İslami Kavramlar: SAHABE (3)
12 Mayıs 2015
İslami Kavramlar: SAHABE (2)
10 Mayıs 2015
İslami Kavramlar: Millet Sistemi ve Irkçılık (2)
09 Mayıs 2015
İslami Kavramlar: SAHABE (1)
13 Nisan 2015
İslami Kavramlar: Millet Sistemi ve Irkçılık (1)
09 Nisan 2015
İslami Kavramlar: ŞEFAAT (5)
31 Mart 2015
İslami Kavramlar: ŞEFAAT (4)
25 Mart 2015
İslami Kavramlar: AHD-İ MÎSAK (4)
20 Mart 2015
İslami Kavramlar: ŞEFAAT (3)
10 Mart 2015
İslami Kavramlar: ŞEFAAT (2)
27 Şubat 2015
İslami Kavramlar: ŞEFAAT (1)
25 Şubat 2015
İslami Kavramlar: AHD-İ MÎSAK (5)
25 Aralık 2014
İslami Kavramlar: AHD-İ MÎSAK (3)
24 Kasım 2014
İsami Kavramlar: AHD-İ MÎSAK (2)
24 Ekim 2014
İslami Kavramlar: AHD-İ MÎSAK (1)
24 Ekim 2014
Selefilik Şia ve Vahdet
Haber Yazılımı